Τεχνητή Νοημοσύνη, Ηθική και Βιοηθική — Αρχιμανδρίτης Αρίσταρχος-Βασίλειος Γκρέκας

Τεχνητή Νοημοσύνη, Ηθική και Βιοηθική
Ανθρωποκεντρική προσέγγιση, ασφάλεια και ανθρώπινη ευθύνη
Αρχιμανδρίτης Αρίσταρχος-Βασίλειος Γκρέκας
- Αναπληρωτής Καθηγητής Θεολογίας και Εκκλησιαστικής Γραμματολογίας, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Ημερομηνία και ώρα: Τετάρτη, 2 Δεκεμβρίου 2026, στις 11:00 (ώρα Αθήνας).
Χώρος: Αρτέμιδος 6 και Επιδαύρου, Κεντρικό Αμφιθέατρο.
Διαδικτυακή παρακολούθηση: Σύνδεση μέσω Microsoft Teams.
Περίληψη
Η ραγδαία ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης μετασχηματίζει τις σύγχρονες κοινωνίες, δημιουργώντας νέες δυνατότητες στην επιστήμη, στην υγεία, στην οικονομία, στην εκπαίδευση, στη δημόσια διοίκηση και στην ασφάλεια. Παράλληλα, αναδεικνύει σημαντικές ηθικές, βιοηθικές και ανθρωπολογικές προκλήσεις που συνδέονται με την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, την ελευθερία, την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και την ευθύνη κατά τη λήψη αποφάσεων.
Η ομιλία επικεντρώνεται στην ανθρωποκεντρική Τεχνητή Νοημοσύνη (Human-Centric AI), εξετάζοντας τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη ασφαλών, αξιόπιστων και κοινωνικά υπεύθυνων ευφυών συστημάτων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διαφάνεια, στη δικαιοσύνη, στην ανθρώπινη εποπτεία, στη λογοδοσία και στην ενσωμάτωση ηθικών αρχών ήδη από τον σχεδιασμό των τεχνολογικών εφαρμογών (Ethics by Design). Παρουσιάζονται οι δυνατότητες και οι προκλήσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης στους τομείς της υγείας, της βιοτεχνολογίας, της κυβερνοασφάλειας, της προστασίας κρίσιμων υποδομών, της διαχείρισης κρίσεων και της άμυνας, με αναφορά στους κινδύνους της αλγοριθμικής μεροληψίας, της παραπληροφόρησης, της ψηφιακής χειραγώγησης και της ανεπαρκούς ανθρώπινης εποπτείας.
Κεντρικό επιχείρημα της ομιλίας αποτελεί ότι η ανθρωποκεντρική ανάπτυξη και εφαρμογή της Τεχνητής Νοημοσύνης θεμελιώνεται στην ουσιαστική εναρμόνιση τριών αλληλένδετων πυλώνων, της νομοθεσίας και των κανονιστικών πλαισίων, της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των αρχών της ηθικής και της βιοηθικής. Η ορθόδοξη θεολογική ανθρωπολογία συμβάλλει στον διεπιστημονικό αυτό διάλογο, αναδεικνύοντας τη μοναδικότητα του ανθρώπινου προσώπου, την ελευθερία, τη συνείδηση και την ανθρώπινη ευθύνη. Υπό αυτή την προοπτική, η τεχνολογική καινοτομία συνδέεται με την προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, την κοινωνική συνοχή, την ειρήνη, την ασφάλεια και την προαγωγή του κοινού αγαθού.
Σύντομο βιογραφικό σημείωμα
Ο Πανοσιολογιώτατος Αρχιμανδρίτης Αρίσταρχος-Βασίλειος Γκρέκας είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Θεολογίας και Εκκλησιαστικής Γραμματολογίας στο Τμήμα Θεολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και κληρικός της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών.
Είναι διδάκτορας Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και κάτοχος μεταπτυχιακών τίτλων στη Δογματική Θεολογία και στη Διαχείριση Συγκρούσεων, τη Βιώσιμη Ειρήνη και την Ασφάλεια από το Πανεπιστήμιο Durham. Έχει ολοκληρώσει προγράμματα εξειδίκευσης και ανώτερης εκπαίδευσης στα πανεπιστήμια Oxford, Cambridge και Georgetown, καθώς και στο Harvard Kennedy School, όπου παρακολούθησε το πρόγραμμα Executive Education «Artificial Intelligence: Exploring Policy, Technology, and Governance» («Τεχνητή Νοημοσύνη. Διερεύνηση Πολιτικής, Τεχνολογίας και Διακυβέρνησης»).
Έχει διατελέσει επικεφαλής του Διεπιστημονικού Μεταπτυχιακού Προγράμματος «Humanitarian Communication and New Technologies» (2020–2026) και είναι Ανώτερος Ερευνητικός Συνεργάτης του Κέντρου Μελετών Ασφάλειας (ΚΕΜΕΑ). Παράλληλα, διδάσκει στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο και σε εκπαιδευτικές δομές των Σωμάτων Ασφαλείας, των Ενόπλων Δυνάμεων και διεθνών οργανισμών, μεταξύ των οποίων το ΝΑΤΟ και ο ΟΗΕ.
Το επιστημονικό και ερευνητικό του έργο επικεντρώνεται στην ορθόδοξη θεολογία και ανθρωπολογία, στην ηθική και στη βιοηθική της Τεχνητής Νοημοσύνης, στην ανθρωποκεντρική ανάπτυξη και διακυβέρνηση των ευφυών συστημάτων, καθώς και σε ζητήματα ασφάλειας, γεωπολιτικής και διεθνών σχέσεων. Είναι συγγραφέας και συνσυγγραφέας επιστημονικών έργων για την Τεχνητή Νοημοσύνη, τα οποία έχουν κυκλοφορήσει σε τέσσερις γλώσσες, ελληνικά, αγγλικά, σερβικά και βουλγαρικά. Είναι επίσης ιδρυτής (2024) και Διευθυντής Σύνταξης του ακαδημαϊκού βιβλιογραφικού ιστολογίου «Religion, Humanity and AI» του Εργαστηρίου «Εκκλησία και Πολιτισμός» του ΕΚΠΑ.
Το 2024 τιμήθηκε με το «Βραβείο Δημοσιογραφίας και Τεχνολογίας – Γιώργος Καραγιάννης» του Ιδρύματος Προαγωγής Δημοσιογραφίας «Αθανασίου Γεωργίου Μπότση», για το ερευνητικό του έργο στους τομείς της Τεχνητής Νοημοσύνης και του Ανθρωπισμού, και το 2025 με Έπαινο της Ακαδημίας Αθηνών για το επιστημονικό του έργο στην Εκκλησιαστική Γραμματολογία και Θεολογία.
